Ulica Okopowa to historyczne miejsce Warszawy. Cz\u0105stk\u0119 tej historii stworzy\u0142a drukarnia Zak\u0142ady Wkl\u0119s\u0142odrukowe, kt\u00f3ra istnia\u0142a tu pod numerem 58\/72 w latach 1949 \u2013 1994 (obecnie znajduje si\u0119 w tym miejscu centrum handlowe Klif). <\/p>\n\n\n\n
Ulica\nOkopowa powstawa\u0142a na miejscu wa\u0142\u00f3w i fosy usypanych tu w roku\n1770 a zwanych okopami Lubomirskiego. Pocz\u0105tkowo by\u0142y to drogi\npomi\u0119dzy ogrodami i rzek\u0105 Drn\u0105 ale pod koniec XIX wieku zacz\u0119to\nbudowa\u0107 tu domy i fabryki i mi\u0119dzy innymi garbarni\u0119 rodziny\nPfeiffer\u00f3w. Garbarnia przetrwa\u0142a drug\u0105 wojn\u0119 \u015bwiatow\u0105 i w\ncz\u0119\u015bciowo odgruzowanych budynkach w roku 1949 zacz\u0119to montowa\u0107 i\nuruchamia\u0107 pierwsze maszyny drukarskie.<\/p>\n\n\n\n
Zal\u0105\u017cki\nZak\u0142ad\u00f3w Wkl\u0119s\u0142odrukowych powstawa\u0142y ju\u017c jednak wcze\u015bniej. W\nroku 1945 uruchomiono pierwsze maszyny w odgruzowanej drukarni przy\nul. Tarczy\u0144skiej 4 a w roku 1947 przy ul. Mariensztat 8. W roku 1950\nwszystkie dzia\u0142y drukarni pracowa\u0142y ju\u017c na Okopowej i stanowi\u0142y\nnajwi\u0119ksze zak\u0142ady wkl\u0119s\u0142odrukowe w Polsce.<\/p>\n\n\n\n
Pierwsze\ndziesi\u0119ciolecie to okres stara\u0144 o miejsce do pracy, o najbardziej\npotrzebne maszyny i urz\u0105dzenia i oczywi\u015bcie o fachowc\u00f3w. W\nodgruzowanej garbarni zagnie\u017adzi\u0142o si\u0119 kilkana\u015bcie innych firm,\njak huta szk\u0142a, fabryka chemiczna, fabryka ozd\u00f3b choinkowych,\nwytw\u00f3rnia futer i wiele innych warsztat\u00f3w. Nale\u017ca\u0142o wi\u0119c\nsukcesywnie wyprowadza\u0107 niewygodnych s\u0105siad\u00f3w i zdobywa\u0107\npomieszczenia pod nowe dzia\u0142y i maszyny.<\/p>\n\n\n\n
Z Niemiec sprowadzono dwie pierwsze rotacyjne maszyny do druku wielobarwnego MAN oraz FRANKENTHAL. Poci\u0105ga\u0142o to za sob\u0105 oczywi\u015bcie konieczno\u015b\u0107 rozbudowy dzia\u0142\u00f3w przygotowania form drukowych. Zorganizowano wydzia\u0142 PRZYGOTOWALNI I w sk\u0142ad kt\u00f3rej wesz\u0142y fotografia reprodukcyjna, retusz i monta\u017c. W sk\u0142ad PRZYGOTOWALNI II wesz\u0142y dzia\u0142y galwano, kopia i trawiarnia. W roku 1954 uruchomiono laboratorium fizyko- chemiczne, kt\u00f3re sta\u0142o si\u0119 pierwsz\u0105 plac\u00f3wk\u0105 badawczo-naukow\u0105 w polskim przemy\u015ble poligraficznym. W dzia\u0142ach przygotowalni stosowano du\u017co r\u00f3\u017cnego rodzaju roztwor\u00f3w chemicznych, kt\u00f3re musia\u0142y by\u0107 przygotowane i kontrolowane.<\/p>\n\n\n\n
Do\nma\u0142ej grupy fachowc\u00f3w warszawskich sprowadzono grupy fachowc\u00f3w z\nPoznania i z Krakowa. W grupie krakowskiej znalaz\u0142 si\u0119 Antoni\nKluzek, kt\u00f3ry w roku 1958 zosta\u0142 dyrektorem naczelnym Zak\u0142ad\u00f3w.\nBy\u0142 to typowy menad\u017cer PRL-owskiego okresu, kt\u00f3ry dzi\u0119ki\nkontaktom i pomocy najwa\u017cniejszych komitet\u00f3w potrafi\u0142 za\u0142atwi\u0107\nnajtrudniejsze sprawy dla Zak\u0142ad\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Zak\u0142ady\nWkl\u0119s\u0142odrukowe nawi\u0105za\u0142y wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z dwoma NRD-owskimi\ndrukarniami: Einheit w Lipsku i Berliner Druckerei w Berlinie.\nDrukarnie te mia\u0142y bogat\u0105 tradycj\u0119 w technice wkl\u0119s\u0142odrukowej i\ndzieli\u0142y si\u0119 do\u015bwiadczeniami z fachowcami z Okopowej.<\/p>\n\n\n\n
Dla\nmniej wtajemniczonych dodatkowa informacja \u2013 wkl\u0119s\u0142odruk to jedna\nz podstawowych technik druku, w kt\u00f3rej elementy drukuj\u0105ce formy\ndrukowej s\u0105 wkl\u0119s\u0142e, w odr\u00f3\u017cnieniu od druku typograficznego,\ngdzie elementy drukuj\u0105ce s\u0105 wypuk\u0142e i druku offsetowego, gdzie\nelementy drukuj\u0105ce s\u0105 na jednej p\u0142aszczy\u017anie z elementami nie\ndrukuj\u0105cymi.<\/p>\n\n\n\n
Ponadto\nmo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce wkl\u0119s\u0142odruk jest jedyn\u0105 \u201euczciw\u0105\u201d\ntechnik\u0105 druku, poniewa\u017c punkty drukuj\u0105ce w jasnych tonach obrazu\ns\u0105 p\u0142ytkie i nabieraj\u0105 mniejsz\u0105 ilo\u015b\u0107 farby, ni\u017c g\u0142\u0119bsze\npunkty w ciemnych tonach obrazu, kt\u00f3re nabieraj\u0105 wi\u0119ksz\u0105 ilo\u015b\u0107\nfarby i w realistyczny spos\u00f3b powstaje wielotonalny obraz. Natomiast\nw innych technikach druku wielotonalno\u015b\u0107 jest z\u0142udzeniem uzyskanym\nprzez r\u00f3\u017cn\u0105 wielko\u015b\u0107 lub zag\u0119szczenie punkt\u00f3w o r\u00f3wnym\nnasyceniu farb\u0105. I t\u0119 pi\u0119kn\u0105 technik\u0119 druku Zak\u0142ady RSW PRASA\nOkopowa rozwija\u0142y przez dziesi\u0119ciolecia do perfekcji. \n<\/p>\n\n\n\n
W\ntym czasie trwa dalsza rozbudowa Zak\u0142ad\u00f3w, w roku 1961 zbudowana\nzostaje nowa hala, w kt\u00f3rej ju\u017c w ostatniej fazie budowy rozpoczyna\nsi\u0119 monta\u017c dw\u00f3ch pi\u0119ciokolorowych w uk\u0142adzie 4 + 1 maszyn\nrolowych PLAMAG. Po uruchomieniu tych maszyn moc produkcyjna drukarni\nwzrasta niemal dwukrotnie.<\/p>\n\n\n\n
Przygotowalnia\nI bazowa\u0142a w tych latach na srebrowych materia\u0142ach fotograficznych.<\/p>\n\n\n\n
Orygina\u0142ami\ndo reprodukcji by\u0142y g\u0142\u00f3wnie czarno-bia\u0142e zdj\u0119cia fotograficzne.\nW celu uzyskania kolorowego druku wykonywano na dziale fotografii\nreprodukcyjnej dwa negatywy z tego samego zdj\u0119cia i retuszer\nopracowywa\u0142 je tak, \u017ceby uzyska\u0107 jeden diapozytyw rysunkowy i\njeden podk\u0142adowy, kt\u00f3ry drukowany by\u0142 np. w sepii. By\u0142 to tak\nzwany system duplex. Wykonywano r\u00f3wnie\u017c tzw. rozbarwienia tzn. z\njednego czarno-bia\u0142ego zdj\u0119cia robione by\u0142y cztery negatywy i po\nobr\u00f3bce retuszerskiej cztery diapozytywy dla czterech podstawowych\nkolor\u00f3w. Wymaga\u0142o to du\u017cej wyobra\u017ani kolorystycznej i\numiej\u0119tno\u015bci od fotografa i retuszera, \u017ceby uzyska\u0107 prawid\u0142owy\nefekt kolorowej odbitki. Mistrzami tej techniki i najlepszymi\nkolorystami Okopowej byli Zdzis\u0142aw Podsiad\u0142o i J\u00f3zef Wojciuch.<\/p>\n\n\n\n
\u017badna\npowa\u017cniejsza praca wielobarwna nie mia\u0142a prawa opu\u015bci\u0107 Zak\u0142ad\u00f3w\nbez konsultacji z tymi panami. Systemy pr\u00f3bnej odbitki przed\ndrukiem w\u0142a\u015bciwie nie istnia\u0142y, by\u0142o wprawdzie na wyposa\u017ceniu\ndzia\u0142u retuszu urz\u0105dzenie FARBOPTER, w kt\u00f3re wprowadzano wyci\u0105gi\nposzczeg\u00f3lnych kolor\u00f3w i pod\u015bwietlano kolorami CMYK, jednak obraz\npowstawa\u0142 w przezroczu i nie dawa\u0142 pe\u0142nej kontroli nad produktem\nko\u0144cowym czyli drukiem.<\/p>\n\n\n\n
Z czasem przybywa\u0142o orygina\u0142\u00f3w kolorowych. Przyzwoity fotoreporter czy te\u017c fotografik biega\u0142 z trzema aparatami fotograficznymi przewieszonymi przez szyj\u0119: jeden z filmem negatywowym czarno-bia\u0142ym, jeden z negatywem kolorowym, z kt\u00f3rego robiono kolorowe odbitki na papierze i trzeci aparat z kolorowym filmem odwracalnym, na kt\u00f3rym uzyskiwano diapozytywy tzw. slaydy kolorowe. I taka forma orygina\u0142u kolorowego do reprodukcji opanowa\u0142a redakcje i wydawnictwa. Nie by\u0142y to jednak \u0142atwe materia\u0142y wyj\u015bciowe do reprodukcji. Rozpi\u0119to\u015b\u0107 g\u0119sto\u015bci optycznej diapozytywu kolorowego wynosi\u0142a ponad D=4,0, natomiast rozpi\u0119to\u015b\u0107, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna odtworzy\u0107 na odbitce drukowanej jest poni\u017cej D=2,0.<\/p>\n\n\n\n
Nale\u017ca\u0142o\nwi\u0119c stosowa\u0107 maski korekcyjne do rozpi\u0119to\u015bci g\u0119sto\u015bci\noptycznej i do koloru.<\/p>\n\n\n\n
I tu\npojawiaj\u0105 si\u0119 znowu panowie Podsiad\u0142o i Wojciuch, kt\u00f3rzy przy\nwsp\u00f3\u0142pracy z kolegami z Berliner Druckerei opracowywali kolejne\nsystemy masek korekcyjnych.<\/p>\n\n\n\n
Wszystkie\nteksty powstawa\u0142y na zecerni r\u0119cznej i maszynowej na linotypach,\nwszystkie oczywi\u015bcie w metalu. Ze z\u0142o\u017conych i prze\u0142amanych kolumn\nwykonywano odbitki na celofanie i tak powstawa\u0142 diapozytywowy obraz\ntekstu. Odbitki celofanowe \u0142\u0105czone by\u0142y z diapozytywowymi\nzdj\u0119ciami na dziale monta\u017cu w arkusze zgodnie z makiet\u0105 wydawcy i\nze schematami falcowania. \n<\/p>\n\n\n\n
W\nbardzo trudnych warunkach przebiega\u0142a praca w przygotowalni II tzn.\nna dzia\u0142ach galwano, kopii i trawiarni. Cylindry formowe z maszyn\ndrukuj\u0105cych nale\u017ca\u0142o pokry\u0107 galwanicznie warstewk\u0105 miedzi i do\nwi\u0119kszych nak\u0142ad\u00f3w dodatkowo warstewk\u0105 chromu.<\/p>\n\n\n\n
Natomiast monta\u017ce kopiowane by\u0142y na arkuszach \u015bwiat\u0142oczu\u0142ego papieru pigmentowego. Na\u015bwietlony arkusz papieru nanoszony by\u0142 na wcze\u015bniej przygotowany galwanicznie cylinder i wywo\u0142ywany ciep\u0142\u0105 wod\u0105. Pod\u0142o\u017ce papierowe by\u0142o zdejmowane a na cylindrze pozostawa\u0142a warstwa \u017celatyny zagarbowanej proporcjonalnie do ilo\u015bci \u015bwiat\u0142a przechodz\u0105cego przez diapozytywowy monta\u017c. Tak ukszta\u0142towana warstwa \u017celatyny stanowi\u0142a naturaln\u0105 barier\u0119 dla roztworu trawi\u0105cego, kt\u00f3rym dzia\u0142ano na cylinder. To znaczy trawiacz ubrany w ogromny gumowy fartuch (prawie jak w rze\u017ani) polewa\u0142 cylinder roztworami sze\u015bciochlorku \u017celaza o r\u00f3\u017cnej koncentracji i trawi\u0142 w cylindrze obraz do uzyskania odpowiedniej do zaczernienia obrazu g\u0142\u0119boko\u015bci. Wcze\u015bniej na papier pigmentowy wkopiowany by\u0142 raster, kt\u00f3ry rozbija\u0142 obraz na punkty o r\u00f3wnej wielko\u015bci a w czasie trawienia uzyskiwano r\u00f3\u017cn\u0105 g\u0142\u0119boko\u015b\u0107 tych tzw. ka\u0142amarzyk\u00f3w. Ka\u0142amarzyki w czasie druku nabiera\u0142y farb\u0119 w ilo\u015bci proporcjonalnej do zaczernienia obrazu i tak powstawa\u0142a naturalnie wielotonalna reprodukcja. <\/p>\n\n\n\n
Lata\nsze\u015b\u0107dziesi\u0105te i siedemdziesi\u0105te XX wieku to dynamiczny rozw\u00f3j\ntechnologiczny Zak\u0142ad\u00f3w Wkl\u0119s\u0142odrukowych. Dobudowywano nowe i\nmodernizowano stare pomieszczenia, gdzie wstawiano i uruchamiano\nnajnowszy w Europie i pierwszy w Polsce sprz\u0119t poligraficzny do\nprzetwarzania tekstu i obrazu oraz nowoczesne maszyny drukuj\u0105ce jak\nnp. arkuszowe maszyny wkl\u0119s\u0142odrukowe Rembrand firmy Koenig und\nBauer. Tu uruchomiono pierwsze instalacje do na\u015bwietlania tekstu na\nfilmie Monophoto i Linotronic, pierwsze wywo\u0142ywarki do film\u00f3w PAKO\ni komputery do sterowania na\u015bwietlaniem w kamerach i kopioramach\nfirmy Agfa Gevaert, pierwszy skaner do diapozytyw\u00f3w kolorowych\nChromagraf firmy Hell, automatyczne maszyny do trawienia cylindr\u00f3w\nwkl\u0119s\u0142odrukowych oraz Heliokliszograf do elektronicznego\ngrawerowania cylindr\u00f3w wkl\u0119s\u0142odrukowych.<\/p>\n\n\n\n
Zak\u0142adami kierowa\u0142a w tych latach dobrana para dyrektor\u00f3w; naczelny in\u017c. Antoni Kluzek i techniczny in\u017c. Andrzej Maciejewski \u2013 absolwent uczelni poligraficznej w Lipsku. Mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce Zak\u0142ady by\u0142y te\u017c pod specjaln\u0105 opiek\u0105 Zarz\u0105du G\u0142\u00f3wnego RSW Prasa, szczeg\u00f3lnie w osobie dyrektora ds. poligrafii mgr Jacka Goreckiego, kt\u00f3ry wywodzi\u0142 si\u0119 z Zak\u0142ad\u00f3w Wkl\u0119s\u0142odrukowych. Opr\u00f3cz inwestowania w najnowszy sprz\u0119t dyrekcja dba\u0142a r\u00f3wnie\u017c o kszta\u0142cenie kadry technicznej. W tych latach 42 osoby uko\u0144czy\u0142y studia poligraficzne w Lipsku i w Moskwie. Kilkuosobwe grupy fachowc\u00f3w wyje\u017cd\u017ca\u0142y na praktyki i wymian\u0119 do\u015bwiadcze\u0144 do Berliner Druckerei i drukarni Einheit w Lipsku.<\/p>\n\n\n\n
W\ntym czasie pracowano r\u00f3wnie\u017c nad projektem nowych zak\u0142ad\u00f3w.\nJednak ze wzgl\u0119d\u00f3w ekologiczych oraz ogranicze\u0144 dzia\u0142ki na\nOkopowej, podj\u0119to w 1973 roku decyzj\u0119 o nowej lokalizacji dla \nzak\u0142ad\u00f3w, na Wycz\u00f3\u0142kach przy ulicy Ho\u0142ubcowej. W latach\n1973-1974 powstawa\u0142 projekt opracowany przez polsk\u0105 firm\u0119 PROCHEM\ni szwajcarsk\u0105 firm\u0119 GRAFICART.<\/p>\n\n\n\n
Po\n21 miesi\u0105cach budowy w latach 1975-1976 nast\u0105pi\u0142o uruchomienie\npierwszych szerokoformatowych, wkl\u0119s\u0142odrukowych maszyn WIFAG ju\u017c w\nnowej drukarni.<\/p>\n\n\n\n
W\npocz\u0105tkowych latach przygotowanie cylindr\u00f3w odbywa\u0142o si\u0119 na\nOkopowej. W nast\u0119pnych latach przenoszono i uruchamiano nowe dzia\u0142y\nna Wycz\u00f3\u0142kach. I tu zacz\u0119\u0142a si\u0119 nowa era Zak\u0142ad\u00f3w\nWkl\u0119s\u0142odrukowych.<\/p>\n\n\n\n
Patrz\u0105c\nz perspektywy czasu, 50 lat w historii istnienia ulicy Okopowej to\nmoment. Natomiast dla warszawskiego drukarstwa to epoka. Od pocz\u0105tk\u00f3w\npracy w siermi\u0119\u017cnych warunkach, gdzie roztwory chemiczne mieszane\nby\u0142y patykiem w starych kuchennych garach nast\u0105pi\u0142y tak wielkie\nzmiany, \u017ce obs\u0142ug\u0119 najnowszych w Europie, sterowanych procesorami\nmaszyn i urz\u0105dze\u0144 wykonywali wysokiej klasy technicy i informatycy\nw bia\u0142ych fartuchach.<\/p>\n\n\n\n
Jak\nna tamte czasy przysta\u0142o wa\u017cn\u0105 rol\u0119 w \u017cyciu Zak\u0142ad\u00f3w odgrywa\u0142y\norganizacje spo\u0142eczno-polityczne. Ludzie identyfikowali si\u0119 ze\nswoj\u0105 drukarni\u0105. Ch\u0119tnie przychodzili na spotkania, zebrania,\nakademie i wieczorki w \u015bwietlicy. Poznawali si\u0119, cz\u0119sto tworzyli\nwielopokoleniowe rodziny. Wczasy sp\u0119dzali razem w o\u015brodkach w\nKazimierzu i Mi\u0119dzyzdrojach lub w Mar\u00f3zku na Mazurach. By\u0142 to\nbardzo wa\u017cny okres w ich \u017cyciu i wa\u017cne miejsce dla Warszawskiego\nDrukarstwa i pewnie mog\u0142oby by\u0107 upami\u0119tnione specjaln\u0105 tablic\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Janusz Kopacz<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Zak\u0142ady Wkl\u0119s\u0142odrukowe RSW PRASA Okopowa Ulica Okopowa to historyczne miejsce Warszawy. Cz\u0105stk\u0119 tej historii stworzy\u0142a drukarnia Zak\u0142ady Wkl\u0119s\u0142odrukowe, kt\u00f3ra istnia\u0142a tu pod numerem 58\/72 w latach 1949 \u2013 1994 (obecnie znajduje si\u0119 w tym miejscu centrum handlowe Klif). Ulica Okopowa powstawa\u0142a na miejscu wa\u0142\u00f3w i fosy usypanych tu w roku 1770 a zwanych okopami Lubomirskiego. […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-429","page","type-page","status-publish","hentry"],"jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.warszawskiedrukarnie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/429","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.warszawskiedrukarnie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.warszawskiedrukarnie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.warszawskiedrukarnie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.warszawskiedrukarnie.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=429"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.warszawskiedrukarnie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/429\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":441,"href":"https:\/\/www.warszawskiedrukarnie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/429\/revisions\/441"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.warszawskiedrukarnie.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=429"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}